ՆՁԱԿ
   
 

Կորոնավիրուսի համավարակն ամբողջ աշխարհում հանգեցրել է օդի աղտոտվածության մակարդակի զգալի նվազմանը

Կորոնավիրուսի համավարակն ամբողջ աշխարհում հանգեցրել է օդի աղտոտվածության մակարդակի զգալի նվազմանը, ցույց են տալիս Եվրոպական տիեզերական գործակալության արբանյակային լուսանկարները։
Եվրոպական տիեզերական գործակալության արբանյակի տվյալները ցույց են տալիս, որ վերջին վեց շաբաթվա ընթացքում Ասիայի և Եվրոպայի մի շարք քաղաքներում ազոտի երկօքսիդի (NO2) մակարդակը զգալիորեն ցածր է, քան նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածում:
Լեսթերի համալսարանի օդի աղտոտման ամբիոնի պրոֆեսոր Փոլ Մոնքսի խոսքով՝ սա կարևոր դաս էր ապագայի համար։
Աղտոտվածության մակարդակի ամենամեծ անկումներից մեկը կարելի է դիտարկել Չինաստանի Ուհան քաղաքում, որտեղ հունվարին բռնկվել էր կորոնավիրուսի համաճարակը։ 11 միլիոն բնակչություն ունեցող քաղաքում հարյուրավոր գործարաններ են աշխատում, որոնք ավտոմոբիլային մասեր և այլ սարքավորումներ են մատակարարում ամբողջ աշխարհում։
ՆԱՍԱ-ի տվյալներով՝ վերջին մի քանի շաբաթների ընթացքում արևելյան և կենտրոնական Չինաստանում ազոտի երկօքսիդի մակարդակը նորմայից 10-30 տոկոսով ցածր է:

Առաջին անգամ Հայաստանում հայ գիտնականը շահել է Մարի Սկլոդովսկա-Կյուրի անհատական կրթաթոշակը     

Առաջին անգամ Հայաստանում հայ գիտնական, բույսերի գենետիկ Աննա Նեբիշը շահել է ԵՄ Հորիզոն 2020 Մարի Սկլոդովսկա-Կյուրի անհատական կրթաթոշակը: Աննա Նեբիշը խաղողի գենետիկայի հետազոտություններով զբաղվում է ՀՀ ԳԱԱ Մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտում և ԵՊՀ գենետիկայի և բջջաբանության ամբիոնում: Այս կրթաթոշակի շնորհիվ Աննա Նեբիշը ժամանակակից մեթոդներով կիրականացնի խաղողի գենետիկայի ուսումնասիրություններ նոր գեներ հայտնաբերելու նպատակով: Նոր բազմակողմանի ուսումնասիրությունները նախատեսվում է իրականացնել Իսպանիայի Լոգրոնյո քաղաքի Խաղողի և գինու հետազոտությունների ինստիտուտում: Արդյունքները թույլ կտան ստանալ խաղողի նոր սորտեր ոչ թե քիմիական նյութերի ազդեցությամբ, այլ խաղողի սելեկցիայի և գենետիական ինժեներիայի աշխատանքների շնորհիվ, ինչը նորարարական լուծումներ կառաջարկի խաղողագործության և գինեգործության զարգացման համար:

 


Tesla-ի գործարանները պատրաստ են բժշկական սարքավորումներ արտադրել կորոնավիրուսով հիվանդների համար

Tesla ընկերությունը պատրաստ է թոքերի արհեստական օդափոխման սարքեր արտադրել, եթե հիվանդանոցներում լինի սարքերի դեֆիցիտ, գրել է ընկերության հիմնադիր Իլոն Մասկն իր թվիթերյան էջում:
Նա նշել է, որ իր ընկերությունում արդեն ստեղծում են էլեկտրական մեքենաների և տիեզերական սարքերի համար նախատեսված օդափոխման համակարգեր, այնպես որ այս առաջադրանքը նրանց համար բարդ չի լինի:
Ավելի վաղ թոքերի արհեստական օդափոխման սարքեր արտադրելու պատրաստակամություն հայտնել էին General Motors և Ford ընկերությունները: 

Չինացիները ներկայացրել են ձայնային նոր օգնականին, որի հետ կարելի է ի սրտե զրուցել

Xiaomi ընկերությունը պատրաստվում է թողարկել նոր ձայնային օգնական XiaoAI 3.0-ն։ Ընկերությունը վստահեցնում է, որ XiaoAI-ն լինելու է աշխարհի առաջին ձայնային օգնականը, որի հետ հնարավոր կլինի երկար խոսակցություն վարել կամ ուղղակի «չաչանակել»:  Իսկ ապագայում ընկերությունը խոստանում է, որ XiaoAI–ը կդառնա «ամենակենդանի» օգնականը:
Այս ամենից բացի նշվում է, որ զրույցն ամեն պահի հնարավոր է ընդհատել և օգնականին տալ որոշակի հրահանգներ, իսկ նա միանգամից կանցնի դրանց կատարմանը:

Մարկ Ցուկերբերգի հիմնադրած աշխարհահռչակ սոցցանցը պատրաստվում է փոփոխություններ անել իր սոցցանցերում

Facebook ընկերությունը ներկայացրել է նոր կորպորատիվ տարբերանշանը և ապրանքանիշի ռազմավարությունը։ Ընկերությունը հուսով է, որ դրանց շնորհիվ ընկերությունը կտարբերվի իր առանձին ծառայություններից և հավելվածներից:
Նոր տարբերանշանն իրենից ներկայացնում է հասարակ տառատեսակով, մեծատառերով, տպատառ գրված Facebook բառը:

 

 

 

 

Հայաստանում մշակվել է կորոնավիրուսից առաջացած թոքաբորբը գերարագ ախտորոշող ալգորիթմ

Արհեստական բանականության միջոցով տեխնոլոգիաների զարգացմամբ զբաղվող հայկական SmartClick ընկերությունը մշակել է նոր ալգորիթմ, որը կորոնավիրուսի հետևանքով առաջացող թոքաբորբը կարող է ախտորոշել վայրկյանների ընթացքում:
Ալգորիթմի լիարժեք գործարկման պարագայում՝ հնարավոր է հասնել մինչև 95 տոկոս ճշգրտությամբ ախտորոշման ու միաժամանակ հետազոտել մի քանի տասնյակ պացիենտների:

Թոքաբորբի ախտանիշերը բացահայտող նախագծի մտադրություն կար դեռ 2019-ից, Ընդհանրապես, կորոնավիրուսի բարդություններից մեկն այն է, որ այն հանգեցնում է թոքաբորբի: Դա նշանակում է, որ ախտորոշման համար բժիշկը պետք է ռենտգեն, համակարգչային տոմոգրաֆիա իրականացնի, գործ ունենա հարյուրավոր նկարների հետ, դրանցից յուրաքանչյուրը նայելու համար ծախսի 15-30 րոպե: Նման տեմպը նորմալ է, երբ օրվա ընթացքում բժիշկը կարող է հետազոտել մի քանի հիվանդի, իսկ երբ ախտորոշման համար արված նկարների թիվը մի քանի տասնյակից անցնում ու հարյուրների է հասնում, դա արդեն երկար ժամանակ ու ռեսուրս է պահանջվում: Հենց այստեղ է, որ օգնության կարող է գալ արհեստական բանականությունը: Ծրագրի հեղինակներն առաջարկում են բժշկի կատարած աշխատանքը փոխարինել արհեստական բանականությամբ: Այս պահին այդ նույն գործողությունն արհեստական բանականությունը կարող է կատարել 80 տոկոս ճշտությամբ և 20 վայրկյանում, սակայն լրացուցիչ աշխատանքի դեպքում այն հնարավոր է հասցնել 95 տոկոսի: Համակարգը կարող է միաժամանակ մի քանի տասնյակ հիվանդների առողջական վիճակի մասին ինֆորմացիա տալ:

Xiaomi-ն «խելացի» դիմակ է արտոնագրել, որը կկարողանա ֆիքսել շնչառության խախտումները

Չինական Xiaomi ընկերությունը «խելացի» դիմակի արտոնագիր է գրանցել, որը համալրված է զտիչ համակարգով և հատուկ ցուցիչներով՝ նախատեսված տեղեկության հավաքագրման համար: Սարքավորման մասին տվյալները հայտնվել են ԱՄՆ արտոնագրերի և ապրանքանշանների հարցով գերատեսչության բազայում:Դիմակը համալրված է ցուցիչներից ստացվող տեղեկության մշակման համար նախատեսված պրոցեսորով, ինչպես նաև պահպանման հարթակով և մարտկոցով:  Նման դիմակը կարող է իրական ժամանակում ստանալ տվյալներն ու փոխանցել դրանք այլ սարքավորումների կամ հատուկ բջջային հավելվածի: Գաջեթը նախատեսված է հավանական շնչառական խախտումները ֆիքսելու համար և կարող է շնչելու անհրաժեշտ մեթոդ առաջարկել:

Գիտնականներն անձրևի կաթիլներից էներգիա ստացող սարք են ստեղծել

Հոնկոնգցի գիտնականները նոր տեսակի էլեկտրագեներատոր են ստեղծել, որը թույլ է տալիս ավելի քան 140 վոլտ լարում ստանալ ջրի մեկ կաթիլի՝ 15 սմ բարձրությունից ընկնելուց:Ըստ գիտական ամսագրում հրապարակված հետազոտության արդյունքների այդ էներգիան կբավականացնի 100 ոչ մեծ լուսադիոդային լամպերի սնուցման համար:
Հոնկոնգի քաղաքային համալսարանի ինժեներների ստեղծած անձրևի կաթիլներից էլեկտրաէներգիա ստացող գեներատորը երկու հիմնական տարբերություն ունի նախկինում առկա նմանօրինակ տարբերակներից:
Առաջինը, այն պատրաստված է նյութից, որը գրեթե մշտապես ապահովված է էլեկտրական լիցքով: Դա բարձր խտության մակերեսային լիցքի կուտակման և պահպանման նոր մեթոդ է ապահովում: Այս գյուտը թույլ է տալիս շրջանցել ցածր խտության լիցքի խնդիրը:
Երկրորդ, սարքը կազմված է ալյումինային էլեկտրոդից և ինդիումի օքսիդից, ինչպես նաև անագից, ինչը դրական ազդեցություն է ունենում էներգիայի արտադրման, պահպանման և լիցքավորման վրա: 

Ստեղծվել է լուսնի փոշուց թթվածին արտադրելու սարք

Եվրոպական տիեզերական գործակալության Տիեզերական հետազոտությունների և տեխնոլոգիաների եվրոպական կենտրոնը ստեղծել է սարք, որը թթվածին է արդյունահանում լուսնի փոշուց: Սարքավորման աշխատանքային նախատիպը կարող է թթվածին արտադրել ռեգոլիթից: Գիտնականները պլանավորում են գործնականում փորձարկել մեխանիզմը: Մինչ այժմ այն աշխատել է միայն Երկրի վրա ստեղծված ռեգոլիթի պատճենով:
Գիտնականները նշում են, որ հաջողության դեպքում տեխնոլոգիան կօգնի ստեղծել բնակավայրեր լուսնի վրա: Նաև թթվածինը կարող է օգտագործվել տեղական հրթիռային վառելիք ստեղծելու և միջմոլորակային հրթիռները վերալիցքավորելու համար: Լուսնային փոշին բաղկացած է ռեգոլիթից, որը պարունակում է մոտ 40-45% թթվածին:

Հնագետները Չինաստանում հնագույն «անմահության էլիքսիր» են հայտնաբերել

Չինաստանի Հենան նախանգի Լոյան քաղաքում հնագետները հայտնաբերել են բրոնզե սափոր լցված արտասովոր հեղուկով, որը հնագույն ժամանակներում համարվում էր «անմահության էլիքսիր»:
3,5 լիտր հեղուկով լցված անոթը հայտնաբերվել է Արևմտյան Հան դինաստիայի (մ.թ.ա. 202 – մ.թ. 8) ժամանակաշրջանի դամբարանում: Սպիրտի հոտի պատճառով փորձագետները սկզբում ենթադրել են, որ սափորի մեջ ալկոհոլ է, սակայն փորձաքննության պատասխաններն այլ բան են ցույց տվել:

Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ հեղուկը պարունակում է կալիումի և ալունիտի նիտրատ՝ տարրեր, որոնք հին դաոսական տեքստերում նշված են, որպես անմահություն պարգևող ըմպելիքի պատրաստման համար անհրաժեշտ բաղադրիչներ:
Բացի այդ, դամբարանում հայտնաբերվել են նաև ներկված կավե կճուճներ, ինչպես նաև պղնձյա և նեֆրիտե իրեր: Դամբարանում թաղված մարդու ինքնությունն առայժմ հայտնի չէ:
 

Գիտնականները զգուշացրել են, որ Երկիր մոլորակն «արդեն հասել է կլիմայի փոփոխության բեկումնային պահին»՝ կոչ անելով անհապաղ  քայլեր ձեռնարկել

Գիտնականների խումբը զգուշացրել է, որ մարդկությունը հասել է գլոբալ տաքացման «բեկումնային պահին», և Երկիր մոլորակի մի շարք հատվածներում կլիմայի փոփոխություններն արդեն իսկ տագնապալի արդյունքներ են գրանցել: Գիտնականները «բեկումնային պահ» են որակում հետևյալ գործոնները.

  • Արկտիկայում և Անտարկտիկայում սառույցի հալոցքը,
  • Գրենլանդիայում սառույցի հալոցքը,
  • Ատլանտյան օվկիանոսային հոսանքների դանդաղումը,
  • Ամազոնի արևադարձային անտառներում երաշտը,
  • Կանադայում և Ռուսաստանում անտառային հրդեհները:

Գիտնականների համաձայն՝ այս ամենը կարող է «դոմինոյի էֆեկտ» ունենալ` սպառնալով մարդկության գոյությանը:
Հատուկ այս ուսումնասիրության համար տարբեր համալսարաններից համախմբված գիտնականների խումբը ջերմոցային գազերը կրճատելու հրատապ կոչով է հանդես եկել:
«Արագ ու անդառնալիորեն աճող վտանգն ապացույցն է այն բանի, որ այլևս չի կարելի սպասել և անգործության մատնվել: Իրավիճակն անհետաձգելի է, և մենք շտապ արձագանքման կարիք ունենք»,- հայտնել է Էքսետեր համալսարանի դասախոս Թիմ Լենտոնը: 

Արհեստական բանականությունը հայտնաբերել է նոր հակաբիոտիկ

Եթե մենք ցանկանում ենք նոր հակաբիոտիկ պատրաստել, նախ պետք է հստակ որոշենք, թե բակտերիայի մեջ ինչն ենք ուզում «փչացնել»: Սա կարող է լինել, օրինակ, բջջային պատի կառուցման համար անհրաժեշտ ֆերմենտը կամ սպիտակուցների սինթեզում ներգրավված ֆերմենտը: Իմանալով  թիրախային մոլեկուլի կառուցվածքը՝ մենք ստեղծում ենք հակաբիոտիկի մոլեկուլ, որը կապվելու է թիրախին և վնասելու է այն:
Միաժամանակ, մենք իհարկե հիշում ենք, որ աշխարհում կան բազմաթիվ հակաբակտերիալ նյութեր, այնպես որ կարող ենք վերցնել որևէ պատրաստի հակաբիոտիկ և կատարելագործել այն` ավելացնելով որևէ քիմիական խումբ, որը պետք է բարձրացնի դրա արդյունավետությունը: Խնդիրն այն է, թե ինչպես արդեն գոյություն ունեցող միացություններից ընտրել առավել խոստումնալիցը: Եվ ահա, այստեղ ևս հայտնվում է արհեստական բանականությունը:
Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի (Massachusetts Institute of Technology)  հետազոտողները ստեղծել են նյարդային ցանց-ալգորիթմ, որը սովորել է քիմիական բազմաթիվ միացություններից ընտրել այն միացությունները, որոնք լավագույնս են կանխում բակտերիաների (մանրէների) աճը: Այս նյարդային ցանցին հաջողվել է ստեղծել նոր հակաբիոտիկ:
Ծրագիրը փորձարկվել է աղիքային ցուպիկի և 2335 մոլեկուլների վրա, որոնց մեջ եղել են ինչպես  բժշկական հակաբիոտիկներ, այնպես էլ՝ կենդանական, բուսական և մանրէաբանական ծագման տարբեր նյութեր` հակաբակտերիալ ակտիվությամբ:  Բացի այդ՝ եղել են նյութեր առանց հակաբակտերիալ ակտիվության: Հետազոտողները իհարկե գիտեին ամեն ինչ այդ մոլեկուլների մասին, բայց այժմ պետք էր, որ մեքենայական ալգորիթմը կարողանար համեմատել նյութերն ու ըստ կառուցվածքի և հասկանար, թե որն է հակաբիոտիկ:
Մարդու կողմից կատարվող անալիզի ժամանակ քիմիկոսներն ու կենսաբանները միշտ մտապահում են, թե մոլեկուլը բակտերիալ բջիջում տեղի ունեցող որ գործընթացների վրա է ազում և ատոմների որ խումբն է անհրաժեշտ կցել կամ հեռացնել, որպեսզի այն գործի ավելի արդյունավետ: Այսպիսով, ալգորիթմը ծրագրավորել են այնպես, որ այն չմտածի նման կերպ:
2335 մոլեկուլի վրա փորձարկումից հետո նյարդային ցանցին տվել են մոտավորապես 6000  պոտենցիալ ունեցող դեղամիջոցային մոլեկուլ, որոնք այժմ ուսումնասիրվում են, և հայտնի չէ, թե ինչպես են ազդում բակտերիաների վրա:
Առաջադրանքը նույնն էր` գտնել նյութեր, որոնք կանխում են աղիքային ցուպիկի աճը: Այդ 6000 նյութերից նյարդային ցանցը ընտրեց մոտավորապես 100-ը, որոնց փորձարկեցին իրական բակտերիաների վրա, և պարզվեց, որ մոլեկուլներից մեկը, որը ի սկզբանե ուսումնասիրվում էր որպես շաքարախտի բուժման համար հավանական դեղամիջոց, կարող է լինել արդյունավետ հակաբիոտիկ:
Նյութն անվանվել է հալիցին (halicin)՝  ի պատիվ «2001 թվականի տիեզերական ոդիսականը» (անգլ.՝ 2001: A Space Odyssey) ֆիլմից  հայտնի HAL 9000 համակարգչի (Սթենլի Կուբրիկի գիտաֆանտաստիկ ֆիլմն է: Եթե հիշենք, թե ինչպիսի խնդիրներ է ստեղծել HAL 9000-ը ֆիլմի հերոսների համար, ապա հումորը մի քիչ տարօրինակ է: Համենայն դեպս, շնորհակալություն, որ չեն անվանել SkyNet` ի պատիվ Տերմինատորը ֆիմլաշարի հայտնի հերոսի):
Հալիցինը ազդում էր ոչ միայն աղիքային ցուպիկի վրա, այլ նաև մի շարք այլ բակտերիաների` ներառյալ շտամների, որոնք բավականին դիմացկուն են տարատեսակ հակաբիոտիկների նկատմամբ:
Հալիցինը, ի տարբերություն մյուս հակաբիոտիկների, խաթարում է պրոտոնների հոսքը բջջային մեմբրանի միջով: Կենդանիների համար այն ցածր թունավորություն ունի (ի վերջո, կենդանական բջիջները և բակտերիալ բջիջները շատ տարբեր են միմյանցից) և, ամենակարևորը, բակտերիաները չեն կարող դրա նկատմամբ կայուն դառնալ, ծայրահեղ դեպքում հալիցինի նկատմամբ կայունությունը շատ ավելի դանդաղ է ձևավորվում, քան մյուս հակաբիոտիկների նկատմամբ:
Բացի 6,000 մոլեկուլից կազմված բազայից, հետազոտողները նյարդային ցանցին տվել են ևս մեկ բազա, որում ավելի քան 107 միլիոն մոլեկուլային կառուցվածք կար: Մեքենան դրանցից ընտեց 23 պոտենցիալ հակաբիոտիկ, իսկ բակտերիաների վրա կատարված թեստերը ցույց տվեցին, որ դրանցից 8-ի մեջ իսկապես առկա է հակաբակտերիալ ակտիվություն, իսկ այդ 8-ից երկու մոլեկուլային կառուցվածքները կարող են նույնիսկ գործել դեղակայուն շտամների դեմ:
Դեղերի նկատմամբ կայուն բակտերիաների մասին շատ է խոսվում. դա իսկական խնդիր է բժշկության մեջ, և այժմ ամբողջ աշխարհում փնտրում են հակաբիոտիկներ, որոնք կարող են սպանել հենց այդպիսի կայուն բակտերիաների:
Ժամանակ առ ժամանակ հայտնվում են տեղեկատվություններ, որ հողում, բադակտուցի մեջ կամ մարդու քթում հայտնաբերել են հերթական գերհակաբիոտիկը, բայց պետք է մտածել, որ ամեն ինչ ավելի արագ կընթանա նյարդային ցանցերի միջոցով:

Արհեստական բանականությունը կօգնի գլխուղեղի՝ ամենաագրեսիվ քաղցկեղի բուժման ուղիներ փնտրելուն

Գլիոբլաստոման կամ գլիոբլաստոմա մուլտիֆորմեն  (Glioblastoma or Glioblastoma multiforme) գլխուղեղում առաջացող չարորակ ուռուցքներից ամենաագրեսիվն է: Գլիոբլաստոմաները կազմում են գլխուղեղի ուռուցքների 15%-ը, իսկ դրա զոհերն ախտորոշումից հետո ապրում են ընդամենը մի քանի տարի:
Քեյզի Արևմտյան պահուստային համալսարանի Բժշկական ու Ճարտարագիտական դպրոցների և Քլիվլենդի կլինիկայի գիտնականներն ու բժիշկները համատեղել են երկու բոլորովին տարբեր վերլուծություններ՝գլխուղեղի քաղցկեղն ավելի լավ հասկանալու և դրա դեմ պայքարելու համար:
Հետազոտողները օգտագործել են արհեստական բանականության գործիքներ, այս դեպքում՝ ՄՌՇ-ի (Magnetic resonance imaging-MRI) նախնական սկանավորման համակարգչային պատկերների վերլուծությունը՝ վերցված գլխուղեղի քաղցկեղով հիվանդներից և այդ պատկերների վերլուծությունը համեմատեցին գենոմի հետազոտության հետ ՝ քաղցկեղը վերլուծելու համար:
(Մագնիսառեզոնանսային շերտագրությունը (ՄՌՇ) բժշկական վիզուալիզացիայի տեսակ է, որն օգտագործվում է ճառագայթային ախտորոշման մեջ և ցուցադրում է օրգանիզմի կառուցվածքային պատկերներ և ֆունկցիոնալ գործընթացներ: ՄՌՇ սկաները օգտագործում է հզոր մագնիսական դաշտ, ինչի շնորհիվ ձևավորում է հետազոտվող օրգանների պատկերները։ Ի տարբերություն համակարգչային շերտագրության (ՀՇ), ռենտգեն հետազոտության և այլն, ՄՌՇ սկաները չի օգտագործում վնասակար ռենտգեն կամ իոնիզացնող ճառագայթներ)։
«Արդյունքը՝ նոր և ավելի ճշգրիտ միջոց՝ ոչ միայն որոշելու գլիոբլաստոմայի զոհերի կյանքի տևողությունը, այլև նաև՝ պարզելու, թե ով կարող է դառնալ կլինիկական դեղամիջոցի փորձարկման թեկնածու»,- ասել է հետազոտության ղեկավար Փոլավ Տիվարին:
Արհեստական բանականության մոդելը օգտագործում էր ինչպես ուռուցքի հարակից տարածքի, այնպես էլ՝ ներսի առանձնահատկությունները՝ որոշելու համար, թե որ հիվանդներն ունեն բացասական ախտորոշում։ Այնուհետև օգտագործվում էր գեների արտահայտման (էքսպրեսիայի) տեղեկատվությունը` բացահայտելու համար, թե կենսաբանական որ ուղիներն են կապված ՄՌՇ-ի կողմից արված պատկերներ հետ:
Ըստ հետազոտողների, այս նոր մեթոդն ու դրա փորձարկումները, հաջողությամբ պսակվելու դեպքում, կարող են չարորակ ուռուցքների բուժման ոլորտում նոր հեռանկարներ բացել։
Հետազոտությունը հրապարակվել է Քաղցկեղի հետազոտությունների ամերիկյան ասոցիացիայի  «Կլինիկական քաղցկեղի հետազոտություն» (Clinical Cancer Research) ամսագրում:

Չինաստանում ռոբոտ են ստեղծել` նոր կորոնավիրուսի կասկածով անձանց անալիզները հավաքագրելու համար

Չինաստանի ռոբոտների առաջատար արտադրող Siasun ընկերությունը` Շենյանի ավտոմատացման ինստիտուտի աջակցությամբ, ռոբոտ է ստեղծում, որը կզբաղվի 2019-nCoV վիրուսով պայմանավորված թոքաբորբի կասկածով անձանց բժշկական անալիզների հավաքագրմամբ: Ըստ կայքի տվյալների՝ ռոբոտն իր վրա կվերցնի բուժքույրերի գործառույթների մի մասը: Նրանք անընդհատ իրենց բարձր ռիսկի են ենթարկում հիվանդներին զննելիս, որոնք մեծ հավանականությամբ կարող են թոքաբորբով վարակված լինել: Ենթադրվում է, որ նորագույն տեխնոլոգիաները թույլ կտան զգալիորեն արագացնել և հեշտացնել վարակի առկայության ստուգումը:
Նախագիծն իրականացվում է Չինաստանի Գիտությունների ակադեմիայի եւ կառավարության մի շարք գերատեսչությունների աջակցությամբ: Հեղինակների գաղափարի համաձայն` հեռակառավարվող ռոբոտը մեխանիզացված ճկուն ձեռքի միջոցով հիվանդի բերանի խոռոչի մեջ զգուշորեն վիրախծուծ կդնի: Այսպիսով, բժիշկները կկարողանան բացարձակապես ապահով կերպով թուքի նմուշ ստանալ:
Սպասվում է, որ այս տեխնոլոգիան կնվազեցնի վարակի դեպքերի թիվը վարակի տարածման դեմ պայքարող բժշկական անձնակազմի շրջանում:

Հոնկոնգի գիտնականները կորոնավիրուսի արագ ախտորոշման սարք են մշակել

Հոնկոնգցի գիտնականները մշակել են դյուրակիր սարք, որը թույլ Է տալիս արագ եւ արդյունավետորեն ախտորոշել 2019-nCoV նոր կորոնավիրուսով վարակումն ընդամենը 40 րոպեում: Սարքն արդեն սկսել է կիրառվել Չինաստանի մի շարք քաղաքներում, այդ թվում՝ Հուբեյի նահանգում, որը հայտնվել Է համաճարակի կենտրոնում: «Մենք այն ուղարկել ենք շատ վայրեր եւ հուսով ենք, որ մարդիկ այն կօգտագործեն»,- նշել Է նորույթի գլխավոր մշակող պրոֆեսոր Վեն Վեյցզյան Հոնկոնգի Գիտության եւ տեխնոլոգիաների համալսարանից:Սարքն անալիզի է ենթարկում օրգանիզմի հեղուկ արտաթորումների նմուշները: Ավելի վաղ հոնկոնգցի հետազոտողների այդ նույն խումբը համանման սարքեր է թողարկել թռչնագրիպի եւ խոզագրիպի արագ ախտորոշման համար: 

Պլաստիկե աղբը 1 րոպեում սպանում է զարգացող երկրների երկու բնակչի  

Յուրաքանչյուր 30 վայրկյանում զարգացող երկրներում մեկ մարդ է մահանում պլաստիկե աղտոտման հետևանքով: Այդ մասին հայտնում է  մի շարք կազմակերպությունների կատարած հետազոտությունը:
Հետազոտողների զեկույցում նշվում է, որ թափոնների և պլաստիկի աղբանոցների մերձակայքում բնակվելու հետեւանքով առաջացած հիվանդություններից տարեկան մահանում է մինչև 1 մլն մարդ: Այդ հիվանդություններին թվում հետազոտողները նշում են քաղցկեղը, մալարիան և դիարեան:
Ուսումնասիրության հեղինակները կոչ են անում այնպիսի ընկերությունների, ինչպիսիք են՝ Coca-Cola-ն, Nestlռ-ն, PepsiCo-ն եւ Unilever-ը, մինչեւ 2025 թվականը կրկնակի կրճատել այն պլաստիկի քանակությունը, որը նրանք տարածում են զարգացող երկրներում:
Հետազոտությանը մասնակցել են Tearfund օգնության և զարգացման միջազգային գործակալությունը, զարգացման ուսումնասիրման բրիտանական ինստիտուտը, ինչպես նաեւ WasteAid և Fauna & Flora International (FFI) կազմակերպությունները:

Արհեստական ինտելեկտին կսովորեցնեն կատակել     

Ստենֆորդի համալսարանից  չինուհի Հի Հին սկսել է զբաղվել հումորի զգացում ունեցող արհեստական ինտելեկտի մշակմամբ: Հետազոտողը մտադիր է հումորի բազմաթիվ տեսություններ օգտագործել նպատակին հասնելու համար: Հի Հիի խոսքով՝ իր առջեւ բարդ խնդիր է ծառացած, քանի որ ինտելեկտն աշխատում է որոշակի ալգորիթմով, իսկ դա բացառում է իմպրովիզացիան: Մշակողը վստահ է, որ արհեստական ինտելեկտը ծիծաղելի չի դառնա, եթե նեյրոցանցում բեռնվեն աշխարհի բոլոր կատակներն ու անեկդոտները:
Ուսուցման ժամանակ Հի Հին և իր թիմը որոշել են ստուգել բառախաղի տեսությունը և նեյրոցանցին սովորելու են տվել մի քանի նույնանուն բառեր, որպեսզի ինտելեկտը կարողանա վերարտադրել ծիծաղելի նախադասություններ՝ դրանցում փոխելով հասկացությունները: Որպեսզի փոխարինումից հետո կատակը չկորցնի իր իմաստը, նեյրոցանցը նախադասությանը մի երկու նոր բառ է հավելել: Սակայն արդյունքները չեն ուրախացրել գիտնականներին: 

Ամերիկահայ գործարարի հիմնած թվային գրադարանը 30 մլն դոլարի ներդրում է ստացել

Տաղանդների հայտնաբերման ոլորտում առաջատար ամերիկյան Creative Artists Agency ընկերությունը մտադիր է 30 մլն դոլար ներդնել Epic! կրթական-տեխնոլոգիական ընկերության զարգացման գործում:
Ըստ ընկերության համահիմնադիր և գլխավոր տնօրեն Սուրեն Մարկոսյանի ներդրումներն ուղղվելու են ռեսուրսի տեխնիկական զարգացմանն ու լսարանի ընդլայնմանը:
«Մենք աստիճանաբար վերածվում ենք ԱՄՆ-ում գործող հիմնական թվային ուղեցույցի՝ նախատեսված երեխաների համար: Մեր ակտիվ օգտատերերը ոչ միայն երեխաներն են, այլև նախակրթարանների և միջնակարգ դրոցների ուսուցիչները», - նշել է Մանուկյանը:
Epic!-ը ընթերցանության յուրատեսակ հարթակ է, որն իրենից թվային գրադարան է ներկայացնում՝ նախատեսված մինչև 12 տարեկան երեխաների համար: Ներկա պահին առցանց հարթակում կարելի է գտնել ավելի քան 35 000 աուդիոգիրք և տեսանյութ: Օնլայն գրադարանի լսարանը կազմում է 1.7 միլիոն մարդ:

Հայաստանի
ամերիկյան համալսարանը և PicsArt-ը հիմնում են արհեստական բանականության լաբորատորիա

Հայաստանի ամերիկյան համալսարանը (ՀԱՀ) և PicsArt ընկերությունը համատեղ ջանքերով հիմնում են արհեստական բանականության (AI) հետազոտական լաբորատորիա, որն աշխատատեղեր կստեղծի դասախոսների և ուսանողների համար, որոնք կիրականացնեն նորարարական հետազոտություններ մեքենայական ուսուցման և համակարգչային տեսլականի (computer vision) ոլորտներում:
ՀԱՀ-ը և PicsArt-ը միասին աշխատում են նոր մոդել ստեղծելու շուրջ, որը առաջ կմղի գիտությունն ու հետազոտությունը և կմեծացնի ակադեմիական ու մասնագիտական ունակությունները արհեստական բանականության ոլորտում՝ գիտությունն ու հետազոտության արդունքները  արդյունաբերությանը կապելու միջոցով:
«Արհեստական բանականությունն արագորեն զարգանում է ամբողջ աշխարհում, և կարծում եմ՝ ճիշտ ժամանակն է այն զարգացնել Հայաստանում ևս: Մենք շատ ուրախ ենք, որ PicsArt-ի հետ համատեղ ջանքերով հիմնում ենք արհեստական բանականության լաբորատորիա, որը այդ ոլորտում հետազոտություններ իրականացնելու լայն հնարավորություններ կստեղծի: Ես ակնկալում եմ, որ այս նախաձեռնությունը մեզ առաջ կմղի տվյալ ոլորտում և կզարմացնի այլ երկրների», նշում է ՀԱՀ նախագահ Կարին Մարկիդեսը:
Նախնական փուլում արհեստական բանականության լաբորատորիան աշխատանք կտրամադրի ՀԱՀ-ի երկու դասախոսի, առաջատար հետազոտողների, ինչպես նաև Համակարգչային գիտության և Տվյալագիտության բակալավրիատներում սովորող 15 ուսանողի: ՀԱՀ-ի դասախոսներն ու PicsArt-ի մեքենայական ուսուցման մասնագետները կսկսեն դասընթցներ անցկացնել 2020թ.-ի հունվարից: Վեցշաբաթյա դասընթացից հետո լավագույն ուսանողներն արհեստական բանականության լաբորատորիայում աշխատանքի առաջարկ կստանան:

«Արհեստական բանականությունն արագ զարգացող ոլորտ է, ուստի անչափ կարևոր է, որ այս կամ հարակից այլ ոլորտներում սովորող ուսանողները բարձրորակ կրթություն ստանան և ձեռք բերեն հետազոտական հմտություններ, ինչը նրանց մրցունակ կդարձնի աշխատաշուկայում:
Հայաստանի ամերիկյան համալսարանը (ՀԱՀ) մասնավոր, անկախ համալսարան է, որը հիմնադրվել է 1991 թվականին Երևանում:  ՀԱՀ-ը հավատարմագրված է ԴԲԱԸ բուհերի հանձնաժողովի (WASC Senior College and University Commission) կողմից և հանդիսանում է Քալիֆորնիայի համալսարանի համագործակիցը: Բակալավրիատի և մագիստրատուրայի կրթական ծրագրերի միջոցով ՀԱՀ-ը  Հայաստանում և տարածաշրջանում տրամադրում է արևմտյան չափանիշներին համապատասխան բարձրակարգ կրթություն՝ միաժամանակ խթանելով նորարությունը և հետազոտական աշխատանքը:

Ռուսաստանը եւ Ճապոնիան լուսնային ռոբոտ են ստեղծում

«Անդրոիդային տեխնիկա» գիտաարտադրական միավորումը  նախատեսում է GITAI ընկերության (GITAI սթարտապ) ճապոնացի գործընկերների հետ համատեղ ստեղծել ռոբոտ Լուսնի մակերեսին առաջադրանքների կատարման համար:
«Ճապոնացի գործընկերները մտածում են մոտավորապես նույն ուղղությամբ, ինչ եւ մենք. դա ռոբոտատեխնիկական համալիրների պլանաչափ մշակում է՝ մերձավոր եւ հեռավոր տիեզերքի յուրացման համար։ Որպես առաջնահերթ նպատակ ինչպես նրանք, այնպես էլ մենք տեսնում ենք Լուսինը, այսինքն՝ այն ռոբոտատեխնիկական համալիրները, որոնք կկարողանան գործել եւ օգտակար գործառույթներ իրականացնել Լուսնի վրա»,- ասել է Դուդորովը։
Գործադիր տնօրենը հավաստիացրել է, որ «GITAI ընկերությունը մասնագիտանում է անտրոպոմորֆ կառույցների աշխատանքներում»։ Նա ավելացրել է, որ ճապոնացի գործընկերները օգտագործում են կառավարման հագուստներ, որոնք նման են «Անդրոիդային տեխնիկայի» ստեղծածներին։ Այդ այսպես կոչված հարցադրող սարքերը թույլ են տալիս ռոբոտը կառավարել պատճենող ռեժիմով՝ մեքենան կրկնում է մարդ-օպերատորի շարժումները։
Ճապոնական ընկերության ներկայացուցիչները Ռուսաստան են եկել այս շաբաթ, բանակցությունների արդյունքներով համագործակցության պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել։ «Կստորագրենք համագործակցության համաձայնագիր։ Այնուհետեւ կկազմենք համատեղ ծրագրեր 2020, 2021 թվականների եւ հետագայի համար»,- նշել է Դուդորովը՝ ավելացնելով, որ համաձայնագիրը կստորագրվի առաջիկայում։
Ռոբոտատեխնիկական համալիրի ստեղծման աշխատանքն ավարտելուց հետո, ասել է «Անդրոիդային տեխնիկայի» ղեկավարը, կողմերը նախատեսում են դիմել «Ռոսկոսմոսին» եւ JAXA-ին (ճապոնական տիեզերական գործակալություն) ռոբոտի կիրառումն ապահովելու համար։ 

Գրենլանդիան 7 անգամ ավելի արագ է հալվում, քան 20 տարի առաջ

1992-ից մինչև 2018-ը Գրենլանդիայում սառույցի հալման արագությունը  յոթ անգամ մեծացել է, հետևաբար, մինչև 21-րդ դարի վերջը կղզուց հալած ջուրը կարող է հանգեցնել Համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակի բարձրացման՝ 7 սանտիմետրով: Այսպիսի եզրակացության է հանգել Բևեռագետների միջազգային խումբը, որի ուսումնասիրությունը հրապարակվել է «Nature» գիտական ամսագրում:
Գրենլանդիայի սառույցների հալման մակարդակը որոշելու համար միջազգային 50 կազմակերպությունների 89 գիտնականներ վերլուծել են 30 տարվա արբանյակներից արված լուսանկարները և համեմատել կղզու ափամերձ հատվածում տեղի ունեցած փոփոխությունները: Այսպիսով, նրանք պարզել են, որ 1992-ից ի վեր Գրենլանդիան կորցրել է 3,8 տրիլիոն տոննա սառույց, ինչը համապատասխանում է ծովի մակարդակի 10,6 մմ բարձրացմանը:
Եթե 1990-ականների սկզբին ջրի մակարդակի բարձրացման մոտ 1 միլիմետրը համապատասխանում էր սառույցի հալմանը, ապա այժմ այդ ցուցանիշը 7 միլիմետր է, այսինքն՝ Գրենլանդիան այժմ 7 անգամ ավելի արագ է հալվում:

Որքան է մարդու կյանքի «բնական» տևողությունը. նոր հետազոտությունն ապշեցրել է 

ԴՆԹ անալիզի միջոցով կյանքի տևողությունը որոշելու նոր մեթոդը զարմանահրաշ բացահայտում է արել: Պարզվում է, մարդու կյանքի «բնական» տևողությունն ընդամենը 38 տարի է:
Հետաքրքիր է, որ նեանդերթալցիները, որոնք սերտ կապված են ժամանակակից մարդու հետ, ապրել են ամենաշատը 37,8 տարի: Հիմնվելով ԴՆԹ-ի վրա՝ կարելի է պնդել, որ մարդը ևս բնական միջավարում կապրեր 38 տարի: Սակայն կենսապայմանների փոփոխությունն ու բժշկության զարգացումը մարդու կյանքի միջին տևողությունը երկարաձգել են: Այսօր համաշխարհային միջին վիճակագրական տվյալներով կանանց կյանքի միջին տևողությունը 68,5 տարի է, տղամարդկանցը՝ 73,5 տարի:

2019 թվականին Համաշխարհային օվկիանոսի ջրի ջերմաստիճանը նոր ռեկորդ է սահմանել

Մինեսոտա նահանգի Սբ․ Թոմաս համալսարանի պրոֆեսոր Ջոն Աբրահամը նշում է, որ օվկիանոսների տաքացումը հանգեցնում է ավելի ուժգին փոթորիկների հայտնվելուն և խաթարում է ջրի ցիկլը, ինչը նշանակում է ավելի շատ ջրհեղեղներ, երաշտներ և անտառային հրդեհներ, ինչպես նաև ծովի մակարդակի բարձրացում:
«Օվկիանոսը հենց այն է, ինչը մեզ հայտնում է, թե որքան արագ է տաքանում Երկիրը: Մենք պարզեցինք, որ 2019 թվականը ուսումնասիրությունների պատմության մեջ ոչ միայն ամենատաքն է եղել, այլ նաև ցույց է տվել մեկ տասնամյակի ընթացքում ամենամեծ տաքացման աճը»,-նշում է Աբրահամը:
Գիտնականները ակնկալում են, որ մինչև դարի վերջ օվկիանոսի մակարդակի բարձրացումը կլինի մոտ մեկ մետր, ինչը կհանգեցնի ամբողջ աշխարհում մոտ 150 միլիոն մարդու տեղահանմանը։

Արհեստական ինտելեկտը կվերափոխի Մեծ Բրիտանիայի հատուկ ծառայության աշխատանքը

Մեծ Բրիտանիայի MI-5 հակահետախուզության ծառայության ղեկավար Էնդրյու Փարքերը կարծում է, որ արհեստական ինտելեկտի կիրառումն արմատապես կփոխի գերատեսչության աշխատանքը, բայց չի փոխարինի մարդկանց:
Արհեստական ինտելեկտը թույլ կտա «գլուխ հանել հազարավոր մարդկանց վերաբերող տվյալներից՝ առավելագույնս մոտեցված իրական ժամանակին», սակայն ամեն դեպքում վերջնական որոշումը կընդունեն հատուկ ծառայության սպաները, համոզված է նա:
Տեղեկատվության հավաքման գործում «հաջորդ քայլն», կդառնա մեքենայական ոուսուցումը (ուսուցումն այն ծրագրերի հիման վրա, որոնք ստեղծվել են արհեստական ինտելեկտի մեթոդների միջոցով՝ մեծ քանակությամբ տվյալների հիման վրա):

Գիտնականները մարդկության ինտելեկտի աղետալի անկում են կանխատեսել

Բոուլդերի Կոլորադոյի համալսարանի (ԱՄՆ) գիտնականներն ապացուցել են, որ մթնոլորոտում ածխաթթվական գազի պարունակության բարձրացումը կարող է աղետալիորեն ազդել մարդկանց իտելեկտուալ ունակությունների վրա: Հետազոտողներն ուսումնասիրել են, թե ինչպես է ածխածնի երկօքսիդի մակարդակի բաձրացումն ազդում երեխաների ուսուցանելիության վրա: Նախորդ գիտափորձերը ցույց են տվել, որ գազի բարձր պարունակությունն իրոք ներգործում Է մտավոր ունակությունների վրա, սակայն խնդիրը հեշտությամբ լուծվում է՝ օդափոխելով սենյակը: Միեւնույն ժամանակ անհայտ էր այն ազդեցությունը, որը գործում Է մեծ քանակությամբ ածխաթթվական գազ պարունակող թարմ օդը: Մասնագետներն ուսումնասիրել են երկու սցենար: Առաջինում մարդկությունը նավազեցնում է մթնոլորտ արտանետվող ածխաթթվական գազի քանակը, երկրորդում արտանետումները մնում են նախկին մակարդակի վրա: Պարզվել է, որ աշակերտների կոգնիտիվ ունակությունները նվազում են ցանկացած դեպքում: Գիտնականների կանխատեսումների համաձայն՝ լավագույն տարբերակով մինչեւ 2100 թվականն ինտելեկտի անկումը կկազմի 25 տոկոս, վատագույն տարբերակով՝ 50 տոկոս:

NASA-ն հայտարարել «բամբակյա» մոլորակների գոյության մասին

NASA-ի աստղագետները, «Հաբլ» տիեզերական աստղադիտակի օգնությամբ, հաստատել են նոր դասի մոլորակների գոյությունը, որոնք Արեգակնային համակարգում անալոգներ չունեն:
Նշվում է, որ 2600 լուսային տարվա հեռավորության վրա Կարապի համաստեղության Kepler-51 աստղային համակարգում երեք էկզոմոլորակներ են հայտնաբերվել: Չափերով դրանք համեմատելի են Յուպիտերի և Սատուրնի հետ, բայց դրանց զանգվածը հարյուրավոր անգամ պակաս է: Դա պայմանավորված է այդ մոլորակների խտությամբ. այն կարելի է համեմատել քաղցր բամբակի հետ: Գիտնականները մոլորակների նոր դասը super-puff են անվանել:
Մինչ այժմ աստղագետները գիտեին մոլորակների միայն երեք տեսակների մասին՝ երկրային, ինչպիսիք են Երկիրը և Մարսը, սառցե հսկաները (Նեպտուն) և գազային հսկաները (Յուպիտեր): Հնարավոր է, super-puff-երն իրենցից ներկայացնում են մոլորակների անցումային փուլը. եթե այդպես է, ապա Kepler-51 համակարգը եզակի լաբորատորիա կդառնա գիտական տեսությունների ստուգման համար:
«Բամբակյա» էկզոմոլորակների տարօրինակությունները հասկանալու համար գիտնականներից մի քանի տարի է պահանջվել: Ենթադրաբար, բոլոր երեք հսկաները բաղկացած են ջրածնից և հելիումից, և շրջապատված են մեթանի շերտով: Ըստ կազմի այն շատ նման է Տիտանի մթնոլորտին, որը Սատուրնի արբանյակներից է: